Dien je een plan in dat afwijkt van het geldende omgevingsplan, dan wil je vooral één ding weten: hoe lang gaat dit duren? Bij een buitenplanse omgevingsplanactiviteit is dat lastiger te zeggen dan bij een gewone vergunningaanvraag, simpelweg omdat de doorlooptijd sterk verschilt per procedure en per project. Toch valt er wel een redelijke inschatting te maken zodra duidelijk is welke procedure van toepassing is.
Reguliere procedure als uitgangspunt
Voor de meeste aanvragen geldt de reguliere procedure als uitgangspunt. Het bevoegd gezag moet dan binnen acht weken na ontvangst van een complete aanvraag een besluit nemen. Is instemming van een ander bestuursorgaan vereist, dan loopt die termijn op tot twaalf weken.
Deze termijn kan bovendien eenmalig worden verlengd met zes weken, wat de totale beslistermijn op maximaal veertien weken brengt. Is de aanvraag onvolledig, dan kan de gemeente de klok tijdelijk stilzetten om aanvullende informatie op te vragen. Pas nadat die aanvulling binnen is, loopt de resterende termijn weer verder. Deze termijn van acht weken geldt overigens als termijn van orde, niet als een fatale termijn, wat betekent dat er bij overschrijding geen vergunning van rechtswege ontstaat.
Wanneer de uitgebreide procedure van toepassing is
Niet elke aanvraag doorloopt de reguliere procedure. Het bevoegd gezag kan de uitgebreide procedure van toepassing verklaren, bijvoorbeeld wanneer een plan naar verwachting aanzienlijke gevolgen heeft voor de omgeving of wanneer veel bedenkingen worden verwacht. Ook een wettelijke aanwijzing, een verplichte milieueffectrapportage of een verzoek van de aanvrager zelf kan ervoor zorgen dat de BOPA-procedure de uitgebreide route volgt in plaats van de reguliere.
Bij de uitgebreide procedure maakt de gemeente eerst een ontwerpbesluit, waarop belanghebbenden een zienswijze kunnen indienen. Pas daarna volgt het definitieve besluit. De wettelijke beslistermijn ligt hierbij op zesentwintig weken, met de mogelijkheid tot verlenging als de situatie daarom vraagt. Voor een initiatiefnemer is het dus zaak om vroeg in het traject te weten welke procedure van toepassing wordt, zodat de planning daarop kan worden afgestemd.
Wat de totale doorlooptijd echt bepaalt
De wettelijke beslistermijn is niet hetzelfde als de tijd die een project in de praktijk kost. Voordat een aanvraag officieel wordt ingediend, gaat er vaak al tijd zitten in vooroverleg met de gemeente, onderzoeken en een participatietraject met omwonenden. Sommige gemeenten adviseren zelfs om al maanden voor de formele indiening met dat vooroverleg te beginnen. Bij een reguliere procedure ligt de totale doorlooptijd in de praktijk vaak tussen de twaalf en twintig weken, opgebouwd uit ruwweg:
- voorbereiding van de aanvraag, meestal twee tot acht weken
- onderzoeken en participatie, eveneens twee tot acht weken
- de daadwerkelijke besluitvorming, acht tot veertien weken
Bij grotere of gevoeligere projecten loopt dit al snel verder op. Naarmate er meer onderzoeken nodig zijn, de belangenafweging complexer wordt of er meer weerstand vanuit de omgeving ontstaat, kan de totale doorlooptijd oplopen tot enkele maanden, ook als formeel de reguliere procedure wordt gevolgd.
Bij Buro Nederlandse Ontwikkeling zien de adviseurs dat een groot deel van de vertraging niet in de wettelijke termijn zelf zit, maar in de voorbereiding: een onvolledige onderbouwing leidt bijna altijd tot een verzoek om aanvulling, en daarmee tot vertraging die eenvoudig te voorkomen was geweest.