Een goed kozijn kan slecht functioneren als de plaatsing tekortschiet, en een minder kozijn presteert vaak beter dan verwacht wanneer de montage perfect is. Het is een van de minst bekende waarheden van kozijnvervanging: het verschil tussen probleemloos gebruik en aanhoudende klachten over tocht, geluid of vochtdoorslag wordt op de bouwplaats bepaald, niet in de fabriek. Hieronder de vijf onderdelen waarop een professionele werkwijze zich onderscheidt.
Voorbereiding op locatie
Voor er een kozijn de woning binnenkomt, is de opening al uitgemeten en gestript. Oude kit, restanten van afdekprofielen, losse stenen en houtafval zijn verwijderd, zodat de werkelijke dagmaat zichtbaar is. Wie kunststof kozijnen wil laten plaatsen, profiteert van een montageploeg die deze voorbereiding zelf uitvoert en niet aan de bewoner overlaat. Een ervaren ploeg controleert ook nog eenmaal de meetgegevens uit de werkplaats tegen de werkelijke opening, voordat het nieuwe kozijn uit de verpakking komt. Een afwijking van enkele millimeters kan worden bijgesteld; meer dan dat vraagt om afstemming met de werkplaats voordat het kader vast zit.
Stelwerk in een schuive woning
Geen enkele bestaande gevel staat exact in lood. Onderdorpels lopen iets schuin, stijlen wijken een paar millimeter, en metselwerk uit de jaren ’60 of ’70 is zelden waterpas. Het stellen van het kozijn is daarom geen kwestie van inschuiven en vastdraaien, maar van afwegen waar de meeste ruimte zit en waar het optisch belangrijkst is dat lijnen kloppen. Stelwiggen, kunststof afstandhouders en een digitale waterpas zijn standaard gereedschap, en het kader wordt pas definitief vastgezet wanneer alle hoeken haaks zijn en de diagonalen kloppen. Een raam dat na een jaar moeilijk sluit, is bijna altijd terug te voeren op stelwerk dat niet zorgvuldig is gecontroleerd.
Naadafdichting tussen kozijn en gevel
Tussen het kozijn en het metselwerk zit een stelnaad, meestal tussen 10 en 30 mm breed. Die naad moet drie functies tegelijk vervullen: thermisch isoleren, luchtdicht afsluiten en hemelwater buiten houden. In de praktijk vraagt vakkundige montage kunststof kozijnen om een drielagensysteem: aan de buitenzijde een dampdoorlatende band die waterdicht is maar damp doorlaat, in het midden PUR-schuim of minerale wol voor de isolatie, en aan de binnenzijde een dampdichte band die voorkomt dat warme vochtige lucht in de naad condenseert. Eenvoudigweg een rups kit aan beide zijden volstaat niet en leidt op den duur tot schimmel in de stelnaad.
Afwerking aan binnen- en buitenzijde
Na het stellen komt de afwerking, die op het oog vooral cosmetisch is maar grote invloed heeft op duurzaamheid. Aan de buitenzijde wordt de naad afgewerkt met aansluitend stucwerk, een afdekprofiel of een voeg, afhankelijk van de geveluitvoering. Aan de binnenzijde gaat het om herstel van het stucwerk dat tijdens demontage is beschadigd, het afkitten van de aansluiting op het binnenwerk en het terugplaatsen of vernieuwen van vensterbanken. Wie deze posten van tevoren contractueel vastlegt, voorkomt dat ze later als meerwerk opduiken of als verantwoordelijkheid van de bewoner blijven liggen.
De monteur en zijn werkwijze
Een ervaren monteur werkt in een vaste volgorde, communiceert duidelijk met de bewoner over wat er die dag gebeurt, en levert per opening op met een korte controle in plaats van pas aan het eind van de dag. Stof- en bouwafval worden gedurende het werk afgevoerd, niet pas bij het verlaten van de woning. Hang- en sluitwerk wordt na plaatsing direct afgesteld voor soepele bediening, en eventuele krasjes op het profiel worden aangewezen voordat de bewoner ze zelf moet ontdekken. De kwaliteit van een montageploeg blijkt vaak juist uit deze kleine, ogenschijnlijk vanzelfsprekende handelingen.